Trafik Kazası Tazminatında İbranamenin Müteselsil Sorumlulara Etkisi: Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Limit–Ödeme Ayrımı, Teminat Dışı Zararlar ve İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortasında KTK m. 111 Sorunu
GİRİŞ
Trafik kazasında yaralanan bir kişi, karşı aracın trafik sigortacısıyla anlaşıyor, ödemeyi alıyor ve önüne konulan “ibraname, mutabakatname ve tazminat makbuzu” başlıklı belgeyi imzalıyor. Aylar sonra alınan maluliyet ve aktüerya raporları, gerçek zararın ödenen tutarın birkaç katı olduğunu gösteriyor. Zarar gören bu kez bakiye zararı için aracın sürücüsüne ve işletenine dava açıyor. Davalıların ilk savunması hazırdır: “Sigortacı ibra edildi; biz de borçtan kurtulduk.”
Bu savunmanın ne kadar geçerli olduğu sorusu, uygulamada sanıldığından çok daha sık karşımıza çıkmaktadır. Sigortacılar bedensel zarar dosyalarında ödemeyi neredeyse her zaman bir ibraname karşılığında yapmakta; bu belgelerin önemli bir kısmında sigortacının yanında “sigortalısı”, hatta sürücü de ibra edilmiş gösterilmektedir. Dava devam ederken sigortacıyla yapılan sulh ve sigortacı yönünden davadan feragat de aynı soruyu doğurur.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2025 ve 2026 yıllarında verdiği kararlar, bu soruya işleten ve sürücü bakımından iki ayrı cevap vermektedir. İşleten, sigortacının ibra edilmesiyle poliçe limiti kadar borçtan kurtulmakta; sürücü ise yalnızca sigortacının fiilen ödediği tutar kadar borçtan kurtulmaktadır. Bu yazıda önce bu ayrımın dayanağını ve gelişimini, ardından ibranın teminat dışı zarar kalemlerine etkisini, KTK m. 111'in koruyucu çerçevesini ve son olarak ihtiyari mali sorumluluk sigortasında Yargıtay'ın 2026 yılında verdiği ve uygulamada henüz yeterince fark edilmeyen kararı ele alıyoruz.
I. HUKUKİ ÇERÇEVE: ÜÇ SORUMLU, TEK ZARAR
Motorlu araç kazasında zarar görene karşı aracın işleteni KTK m. 85/1 uyarınca sorumludur ve KTK m. 85/son uyarınca sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tutulur. Sürücü ise haksız fiil sorumlusu olarak TBK m. 49 uyarınca kişisel sorumluluk altındadır. Trafik sigortacısı, KTK m. 91/1 ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.1 maddesi uyarınca işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder. Bu üç kişi, zarar görene karşı müteselsilen sorumludur.
Müteselsil sorumluluğun sonuçları TBK m. 162 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Alacaklı, borcun tamamını dilediği borçludan isteyebilir ve borç tamamen ödeninceye kadar bütün borçluların sorumluluğu devam eder (TBK m. 163). Borçlulardan biri kendi davranışıyla diğerlerinin durumunu ağırlaştıramaz (TBK m. 165). Bu yazının konusu bakımından belirleyici hüküm TBK m. 166'dır: Borçlulardan biri ifa veya takasla borcu kısmen sona erdirmişse, bu oranda diğer borçluları da borçtan kurtarır; alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesi ise diğer borçluları ancak ibra edilen borçlunun iç ilişkideki borca katılma payı oranında borçtan kurtarır (TBK m. 166/1 ve 3).
Görüldüğü üzere Kanun, ödemenin etkisi ile ibranın etkisini birbirinden ayırmaktadır. Ödeme, ödenen tutar kadar herkesi kurtarır. İbra ise ödenmeyen kısım için bir vazgeçmedir ve bu vazgeçme diğer borçlulara ancak ibra edilen borçlunun iç ilişkideki payı kadar yansır. Trafik kazası dosyalarında tüm tartışma, sigortacının iç ilişkideki payının ne olduğu sorusunda düğümlenmektedir.
II. YARGITAY'IN ÇİZGİSİ: İŞLETEN LİMİT KADAR, SÜRÜCÜ ÖDEME KADAR KURTULUR
A. Kural
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sigortacının ibra edildiği dosyalarda işleten ile sürücüyü açıkça ayırmaktadır. Dairenin 09.10.2025 tarihli kararında, yargılama sırasında “poliçeden kaynaklı tüm zarar kalemi” kapsamında sigortacıyla anlaşılıp ibraname düzenlendiği bir dosyada şu ölçüt konulmuştur: Sigortacının ibra karşılığı yaptığı ödeme zararı tamamen karşılamıyorsa işleten, poliçe limitini aşan bir zarar varsa limiti aşan kısımdan sorumludur; zarar limitin altında kalıyorsa işleten ibra nedeniyle sorumluluktan kurtulur. Sürücü ise poliçe ilişkisinin tarafı olmadığı ve sigortacıya rücu hakkı bulunmadığı için, sigortacının yaptığı ödeme kadar borçtan kurtulur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/10557, K. 2025/13900, T. 09.10.2025). Daire, ilk derece mahkemesinin sürücü ve işleteni “bakiye poliçe limitinden” sorumlu tutmasını bu nedenle bozmuştur.
Aynı ölçüt 08.04.2026 tarihli kararda da tekrarlanmıştır. Bisikletli bir çocuğun ağır yaralandığı kazada zarar gören, ödeme karşılığında “sigorta şirketi ve sigortalısını” ibra etmiş ve sigortacı yönünden davadan feragat etmişti. Bölge adliye mahkemesi, işleten ve sürücünün sorumluluğundan sigortacının ödediği 37.000 TL'yi düşmüştü. Daire bu kararı bozarak, işleten bakımından kaza tarihindeki 60.000 TL'lik sakatlık limitinin mahsup edilmesi, sürücü bakımından ise ödeme tutarının düşülmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/2414, K. 2026/3857, T. 08.04.2026).
B. Gerekçe
Ayrımın mantığı TBK m. 166/3'teki “iç ilişkideki pay” kavramındadır. İşleten ile trafik sigortacısı arasında bir sigorta sözleşmesi vardır; işleten sigortacıya ödediği prim karşılığında, limit dahilindeki sorumluluğunun sigortacı tarafından üstlenilmesini sağlamıştır. İç ilişkide limit kadar zararın nihai yükü sigortacıdadır. Zarar gören sigortacıyı limitin altında bir ödeme karşılığında ibra ettiğinde, işletenden limit dahilindeki kısmı isteyebilseydi, işleten bu tutarı ödeyip sigortacıya başvuracak; sigortacı ise ibra edilmiş olduğu için bu yükü fiilen işletene bırakacaktı. Bu, TBK m. 165'in yasakladığı türden bir durum ağırlaştırmasıdır.
Sürücü için tablo farklıdır. Sürücü poliçenin tarafı değildir; haksız fiilin asıl faili olarak, ödediği tazminatı sigortacıdan geri isteyebileceği bir iç ilişkisi yoktur. Bu nedenle sigortacının ibra edilmesi, sürücünün durumunu ağırlaştırmaz. Sürücü yalnızca TBK m. 166/1 anlamında fiilen yapılan ödemeden yararlanır.
C. Sayısal Bir Örnek
Kaza tarihindeki kişi başı sakatlık limitinin 1.000.000 TL, sigortacının ibraname karşılığı ödemesinin 300.000 TL, aktüerya raporuyla belirlenen ve kusur indirimi yapılmış gerçek zararın ise 1.500.000 TL olduğunu varsayalım. Yargıtay'ın ölçütüne göre işleten, limiti aşan 500.000 TL'den sorumludur. Sürücü ise ödeme sonrası kalan 1.200.000 TL'den sorumludur. İkisi bu tutarlar dahilinde müteselsilen sorumlu olduğu için zarar görenin toplam alabileceği miktar 1.200.000 TL'dir; ancak bunun 700.000 TL'lik kısmı için tek muhatap sürücüdür.
Gerçek zarar limitin altında, örneğin 800.000 TL olsaydı, işleten tamamen borçtan kurtulacak; zarar gören kalan 500.000 TL'yi yalnızca sürücüden isteyebilecekti. Sürücünün ödeme gücü bulunmadığında bu alacak fiilen tahsil edilemez hâle gelir. Limitin altında bir ödemeyle imzalanan ibranamenin asıl maliyeti burada ortaya çıkar.
D. Çizginin Gelişimi ve Hâlâ Önemli Olan Bir Ayrıntı
Bu çizgi Daire içinde tartışmasız oluşmamıştır. Dairenin 27.02.2024 tarihli kararına konu dosyada, zarar gören yargılama sırasında yolcusu olduğu aracın trafik sigortacısıyla 260.000 TL üzerinden anlaşmış, ibraname imzalamış ve bu sigortacı yönünden davadan feragat etmişti. İbranamede, sigortacı dışındaki davalılara karşı her türlü talep ve dava hakkı saklı tutulmuştu. Daire çoğunluğu, diğer davalılar bakımından yalnızca ödenen tutarın mahsubuyla yetinmiş; Daire Başkanı ise karşı oy yazısında feragatin poliçe limitiyle sınırlı olarak diğer davalılara sirayet edeceğini, sirayette ödeme miktarının değil teminat limitinin esas alınması gerektiğini savunmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/11328, K. 2024/2093, T. 27.02.2024).
Daha sonraki 2025 ve 2026 tarihli kararlar, işleten bakımından limit ölçütünü oy birliğiyle uygulamıştır. Bu gelişme karşısında 2024 tarihli kararı ayrı bir yerde tutmak gerekir; çünkü o dosyada zarar gören, ibranamede diğer sorumlulara karşı haklarını açıkça saklı tutmuştu. Kayıtsız şartsız ibra ile diğer borçlulara karşı hakları saklı tutan ibra aynı sonucu doğurmayabilir. Hukuk Genel Kurulunun, ibra edilen miktarın diğer borçlular için de geçerli olmasının ibra sözleşmesinden anlaşılmasına bağlı olduğu yönündeki görüşü de bu ayrımı desteklemektedir (Yargıtay HGK, E. 2004/11-359, K. 2004/366, T. 16.06.2004; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin aşağıda anılan kararında aktarıldığı şekliyle).
Bölge adliye mahkemeleri de limit ölçütünü uygulamaktadır. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, dava devam ederken trafik sigortacısının tamamen ibra edildiği bir dosyada, sigortacı limitin altında ödeme yapmış olsa bile ibranın etkisinin ödenen miktar kadar değil kaza tarihindeki teminat limiti kadar olduğunun gözetilmesi gerektiğini belirtmiş; somut olayda limiti aşan bir zarar bulunmadığından maddi tazminat davasının konusuz kaldığına karar vermiştir. Aynı kararda manevi tazminat, sürücü ve işleten aleyhine ayrıca hüküm altına alınmıştır (İzmir BAM 20. Hukuk Dairesi, E. 2023/2343, K. 2023/2076, T. 21.12.2023).
III. İBRA, SİGORTANIN ÖDEMEDİĞİ KALEMLERİ KAPSAMAZ
Limit ölçütünün dayanağı sigortacının iç ilişkideki payı olduğuna göre, sigortacının hiç sorumlu olmadığı zarar kalemlerinde işletenin ibradan yararlanması da düşünülemez. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının teminat dışı halleri düzenleyen A.6 maddesi, gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi yansıma veya dolaylı zararları teminat dışında bırakmaktadır. Araç mahrumiyeti ve ticari araçta kazanç kaybı bu nedenle uygulamada yalnızca sürücü ve işletenden istenebilmektedir.
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 20.02.2026 tarihli kararı bu noktada çok öğreticidir. Ticari otobüsü hasar gören davacı, trafik sigortacısından hasar bedelini almış ve imzaladığı ibranamede sigortacının yanında sigortalı araç işletenini ve sürücüsünü de “hasardan mütevellit zimmetinden” kayıtsız şartsız ibra etmişti. İlk derece mahkemesi, bu ibraname nedeniyle kazanç kaybı talebini de reddetmişti. Daire, ibranamenin hasar bedeli için düzenlendiğini, kazanç kaybının teminat kapsamında olmadığını, bu nedenle sigortacının ibra edilmesinin sürücü ve işletenin kazanç kaybından doğan sorumluluğunu sona erdirmeyeceğini belirterek kararı kaldırmıştır. Aynı kararda hasar bedeli talebi bakımından ise ibraname tarihinden itibaren iki yıl geçtikten sonra dava açıldığı için hak düşürücü süre nedeniyle ret gerektiği vurgulanmıştır (Antalya BAM 14. Hukuk Dairesi, E. 2024/608, K. 2026/81, T. 20.02.2026).
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi de, sigortacıyı ibra eden davacının sürücüye karşı araç mahrumiyeti ve kazanç kaybı istediği dosyada, sigortacının ödemesinin hasar bedeline ilişkin olduğunu, dava konusu kalemler için sigortacı tarafından bir ödeme yapılmadığını belirterek sürücünün “ibra nedeniyle sorumluluğum kalmadı” savunmasını reddetmiştir (Antalya BAM 13. Hukuk Dairesi, E. 2024/345, K. 2025/297, T. 27.03.2025).
Aynı mantık manevi tazminat için de geçerlidir. Trafik sigortası manevi tazminatı teminat altına almadığından, sigortacıyla yapılan ibra ve sulh, sürücü ve işletenin manevi tazminat sorumluluğunu etkilemez. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin yukarıda anılan kararında maddi tazminat davası sulh nedeniyle konusuz kalmış, manevi tazminat ise sürücü ve işleten aleyhine ayrıca hüküm altına alınmıştır.
IV. İBRANAMENİN KENDİSİ: KTK m. 111 VE MAKBUZ HÜKMÜ
Sürücü ve işletene etkiyi tartışmadan önce, ibranamenin sigortacı bakımından ayakta kalıp kalmadığına bakmak gerekir. KTK m. 111/1, Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar; m. 111/2 ise tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini öngörür.
Yargıtay uygulamasında bu hükmün sonuçları şu şekilde belirginleşmiştir:
· Madde, TBK m. 28'deki aşırı yararlanmadan farklı olarak zarar görenin zor durumda kalması, düşüncesizliği veya deneyimsizliği gibi sübjektif unsurlara yer vermez; yetersizliğin açıkça belli olması yeterlidir. Bu nedenle ZMSS ibranamesine karşı TBK m. 28'e dayanmaya çoğu zaman gerek yoktur.
· İbranın iptalinin ayrıca ve açıkça istenmesi gerekmez; dava içinde ileri sürülmesi veya iki yıl içinde ibranameyle bağlı olunmadığına dair bir irade açıklaması yeterlidir. İki yıllık süre hak düşürücüdür ve re'sen gözetilir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/13315, K. 2025/15606, T. 24.11.2025 sayılı kararda aktarılan kapatılan 17. Hukuk Dairesinin 2019/5120 E., 2020/3342 K. sayılı kararı).
· İki yıllık süre, ödeme tarihinden değil ibranamenin imzalandığı tarihten başlar. Yargıtay, ödeme tarihini esas alarak süreyi geçmemiş sayan itiraz hakem heyeti kararını bu nedenle bozmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/3178, K. 2025/4911, T. 25.03.2025).
· Fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak, yani ihtirazi kayıtla imzalanan ibraname, içerdiği miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir; bakiye talep zamanaşımı süresi içinde istenebilir ve ödeme hesaplanan tazminattan mahsup edilir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/5476, K. 2025/14349, T. 20.10.2025).
· Sigortacının usulüne uygun bir maluliyet raporu almadan, maluliyet oranını kendisi takdir ederek yaptığı ödeme karşılığında alınan ibraname de makbuz hükmündedir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/10084, K. 2025/16503, T. 10.12.2025).
Bu noktanın sürücü ve işleten bakımından önemi açıktır. İbraname sigortacı bakımından makbuz hükmündeyse, sigortacı ödenen tutar dışında borçtan kurtulmamıştır. Bu durumda TBK m. 166/3 anlamında bir ibradan değil, m. 166/1 anlamında bir ödemeden söz edilir; işleten de ancak ödenen tutar kadar borçtan kurtulur. Buna karşılık iki yıllık süre geçirilmiş ve ibraname kesinleşmişse, limit ölçütü bütün ağırlığıyla devreye girer. Bu nedenle bakiye zarar için yapılacak ilk iş, ibranamenin imza tarihini ve metnindeki saklı tutma kaydını kontrol etmektir.
V. TERS YÖN: SÜRÜCÜ VE İŞLETENLE YAPILAN İBRANIN SİGORTACIYA ETKİSİ
Sirayet tek yönlü değildir. Zarar gören, ceza soruşturması sırasında veya kazanın hemen ardından sürücü ya da işletenle “zararım karşılandı, hiçbir alacağım yoktur, her türlü dava hakkımdan feragat ediyorum” içerikli bir belge imzalarsa, bu belge sigortacıya veya Güvence Hesabına karşı açılacak davayı da etkileyebilir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 24.11.2025 tarihli kararına konu dosyada, sigortasız traktörde yolcu olarak yaralanan davacı, araç maliki ve sürücüyle bir ibraname imzalamış; ibranamede onlardan alacağı bulunmadığını ve doğmuş ve doğacak her türlü dava hakkından feragat ettiğini beyan etmişti. Ardından Güvence Hesabına dava açılmıştı. Dairenin önceki bozma kararında, müteselsil sorumlu sürücü ve işleten yönünden her türlü haktan feragat edildiği için ibranın Güvence Hesabına da sirayet edeceği belirtilmiş; bozmaya uyularak verilen ret kararı bu kez onanmıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/13315, K. 2025/15606, T. 24.11.2025).
Bu karar, özellikle sürücünün yakın akraba veya arkadaş olduğu kazalarda dikkat edilmesi gereken bir riski göstermektedir. Ceza dosyasında “şikâyetçi değilim” demek ile hukuki talepler bakımından ibraname imzalamak aynı şey değildir. İkincisi, zararın asıl karşılanacağı kaynak olan sigortacıya veya Güvence Hesabına giden yolu kapatabilir.
VI. İHTİYARİ MALİ SORUMLULUK SİGORTASINDA KTK m. 111 KORUMASI YOKTUR
Bedensel zararın trafik sigortası limitini aştığı dosyalarda ikinci kaynak, çoğu zaman kasko poliçesine eklenen ihtiyari mali sorumluluk (İMM) teminatıdır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 07.04.2026 tarihli kararı, bu dosyalarda ibraname imzalanırken çok daha dikkatli olunması gerektiğini göstermektedir.
Olayda aynı sigortacı, kazaya karışan aracın hem trafik hem de İMM sigortacısıydı. Zarar gören, trafik sigortasından limitin tamamını ve İMM teminatından bir miktar ödeme almış, her iki poliçe bakımından sigortacıyı tüm talepler yönünden ibra etmişti. Uyuşmazlık ve İtiraz Hakem Heyetleri, İMM teminatından bakiye tazminata hükmetmişti. Daire, KTK m. 100'ün ihtiyari mali sorumluluk sigortasında uygulanacak hükümleri sayarken m. 95, 97 ve 109'a atıf yaptığını, m. 111'e ise atıf yapmadığını belirtmiş; bu nedenle İMM sigortası yönünden ibranamenin geçerli olduğuna ve başvurunun tümden reddi gerektiğine hükmederek kararı bozmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2026/2904, K. 2026/3788, T. 07.04.2026).
Daire, kasko sigortası bakımından da benzer bir yaklaşım içindedir. Pert total ödemesi karşılığında ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan ibranameye rağmen bakiye rayiç bedel istenen bir kasko davasında, KTK m. 111'in kasko sözleşmelerine uygulanamayacağı ve ibranamede ihtirazi kayıt bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddeden karar onanmıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/1532, K. 2025/6259, T. 21.04.2025).
“KTK m. 111 uygulanmaz” tespitinin iki yönlü bir sonucu vardır ve bu iki yön bazen karıştırılmaktadır. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, kasko sigortacısıyla imzalanan ibraname tarihinden itibaren iki yıl geçtikten sonra açılan bakiye pert bedeli davasını hak düşürücü süreden reddeden ilk derece kararını, KTK m. 111'in kasko sözleşmelerinde uygulanamayacağı gerekçesiyle kaldırmış ve esasa girilmesini istemiştir (Kayseri BAM 6. Hukuk Dairesi, E. 2026/1975, K. 2026/2198, T. 05.11.2026). Gerçekten, uygulanmayan bir hükmün iki yıllık süresi de uygulanamaz. Ancak bunun zarar gören lehine bir kazanım olduğu söylenemez: KTK m. 111'in dışında kalan bir ibraname, iki yıl içinde dahi bu hükme dayanılarak iptal ettirilemez; geçerliliği genel hükümlere, yani TBK m. 132 vd. ibra hükümlerine, irade sakatlıklarına ve TBK m. 28'deki aşırı yararlanmanın koşullarına göre değerlendirilir. İhtirazi kayıt taşımayan bir kasko veya İMM ibranamesinin bu çerçevede ayakta kalma ihtimali, ZMSS ibranamesine göre çok daha yüksektir.
VII. UYGULAMA İÇİN SONUÇLAR
Yukarıdaki kararlar, ibraname ile karşılaşan veya müvekkiline ibraname imzalatılmak istenen avukat için şu kontrol noktalarını ortaya koymaktadır:
· İbraname metni, ödemenin hangi zarar kalemi için yapıldığını açıkça göstermeli; ödenmeyen kalemler ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmalıdır. Saklı tutma kaydı, ibranameyi makbuz hükmüne çeviren en güçlü araçtır.
· Sigortacının yanında “sigortalı”, “işleten” veya “sürücü” ibarelerinin yer aldığı metinler imzalanmadan önce ayıklanmalı; diğer sorumlulara karşı hakların saklı olduğu ayrıca yazılmalıdır.
· Sigortacının maluliyet raporu almadan oran takdir ederek yaptığı teklifler, bakiye talep hakkı saklı tutulmadan kabul edilmemelidir.
· İbraname daha önce imzalanmışsa, iki yıllık sürenin imza tarihinden işlediği unutulmamalı ve iptal iradesi bu süre içinde açıklanmalıdır.
· Bakiye zarar için işletene dava açılırken, işletenin yalnızca kaza tarihindeki ilgili teminat limitini aşan kısımdan sorumlu tutulabileceği hesaba katılmalı; limit altındaki kayıp için sürücünün ödeme gücü değerlendirilmelidir.
· Araç mahrumiyeti, kazanç kaybı ve manevi tazminat gibi trafik sigortası teminatı dışındaki kalemler, sigortacıyla yapılan ibradan bağımsız olarak sürücü ve işletenden istenebilir; ibranamenin bu kalemleri kapsadığı savunmasına karşı teminat kapsamı ve ibranamenin konusu birlikte ileri sürülmelidir.
· İMM veya kasko teminatından ödeme alınacak dosyalarda, KTK m. 111 korumasının bulunmadığı bilinerek ibranameye mutlaka ihtirazi kayıt konulmalıdır.
· Ceza soruşturmasında sürücüyle yapılan görüşmelerde, “şikâyetçi değilim” beyanının hukuki taleplerden feragat içeren bir ibranameye dönüşmemesine özen gösterilmelidir.
SONUÇ
Sigortacıyla imzalanan ibraname sürücüyü ve işleteni aynı ölçüde kurtarmaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin son kararlarına göre işleten, sigortacının iç ilişkideki payı olan poliçe limiti kadar borçtan kurtulur; sürücü ise yalnızca sigortacının fiilen ödediği tutardan yararlanır. Trafik sigortasının teminat dışı bıraktığı kalemlerde ise ibranın sürücü ve işletene etkisi yoktur.
Bu çizgi, zarar görenin limitin altında bir tutarla ibraname imzalamasının bedelini açıkça ortaya koymaktadır: Limit ile ödeme arasındaki fark için muhatap yalnızca sürücü olarak kalır. KTK m. 111'in sağladığı koruma ise trafik sigortasıyla sınırlıdır; ihtiyari mali sorumluluk ve kasko ibranamelerinde bu koruma bulunmamaktadır. Bu nedenle bedensel zarar dosyalarında ibraname, ödemenin alındığı basit bir makbuz olarak değil, dosyanın geri kalanını belirleyebilecek bir hukuki işlem olarak ele alınmalıdır.
KAYNAKÇA
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 28, 49, 132, 162, 163, 165, 166.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 85, 91, 100, 111.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, A.1, A.6.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/2414, K. 2026/3857, T. 08.04.2026.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2026/2904, K. 2026/3788, T. 07.04.2026.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/10084, K. 2025/16503, T. 10.12.2025.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/13315, K. 2025/15606, T. 24.11.2025.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/5476, K. 2025/14349, T. 20.10.2025.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/10557, K. 2025/13900, T. 09.10.2025.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/1532, K. 2025/6259, T. 21.04.2025.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/3178, K. 2025/4911, T. 25.03.2025.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/11328, K. 2024/2093, T. 27.02.2024.
Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, E. 2026/1975, K. 2026/2198, T. 05.11.2026.
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, E. 2024/608, K. 2026/81, T. 20.02.2026.
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, E. 2024/345, K. 2025/297, T. 27.03.2025.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2023/2343, K. 2023/2076, T. 21.12.2023.
Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi, E. 2019/5120, K. 2020/3342 (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2025/13315 E. sayılı kararında aktarıldığı şekliyle).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2004/11-359, K. 2004/366, T. 16.06.2004 (İzmir BAM 20. Hukuk Dairesinin 2023/2343 E. sayılı kararında aktarıldığı şekliyle).
Next