Giriş

İnternet sitelerinden sorumlu olan kişilerin, sitelerinde yazılan yorumlardan sorumlu olmadıkları şeklinde yaygın bir hatalı kanaat mevcuttur. Hatta pek çok sitenin yorum bölümünde ‘yorumlardan sitemiz sorumlu değildir-yazanlar sorumludur’ gibi ibareler bulunmaktadır. Ancak gerek siteye yorum yapılmasına yer ve imkan sağlayan gerekse bir filtreleme uygulamadan olası tüm sonuçları göze alan bu kişiler, yorumlardan dolayı hukuken sorumludur. Bu sorumluluk hem hukuki hem cezai noktada mevcuttur. Zira onların yer ve imkan sağlama fiilleri olmasa, ilgili yorumların yapılması ve örneğin mağdura hakaret edilmesi mümkün olmayacaktır.

A) Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Kaldırılması

Erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılmasına konu kararlar, herhangi bir kusur değerlendirmesini gerektirmez. Zira bu tür kararlar ‘haksız saldırının sonlandırılmasına’ yönelik uyuşmazlıklar sonucunda verilir. İster sulh ceza hakimliği ister asliye hukuk veya sair hukuk mahkemeleri karar versin, siteyi işletende herhangi bir kusur aranmadan, yalnızca hukuka aykırı saldırının varlığına göre bir karar verilir ve içerik erişime engellenir/kaldırılır.

B) Tazminat Sorumluluğu

Maddi ve manevi tazminatlar, kusursuz sorumluluk halleri haricinde TBK md. 49 gereğince kusur sorumluluğu durumunda doğar. Kusur sorumluluğu da evvela yorumun varlığına dair bir bilgiyi gerektirir. Site sorumlularının, mağdurlar uyarıda bulunduktan sonra veya kendiliğinden bu bilgiye vakıf olmaları mümkündür. Önceden bir uyarı olmasa da bu noktada Hukuk Genel Kurulu, davanın ihtar yerine geçtiği ve davaya rağmen içeriğin kaldırılmaması sebebiyle kusurun doğacağını içtihat etmiştir.[1]

AİHM ise hiçbir denetim yapmaksızın internet kullanıcılarının içerik oluşturmasına izin veren internet sitesi sorumlusunun, ‘yorumlardan sitemiz sorumlu değildir’ gibi bir ibare koymuş olsa bile yorumu yazanla birlikte zarardan kusursuz olarak sorumlu olacağına karar vermiştir.[2] Yargıtay’ın da aynı yönde kararları mevcuttur.[3]

C) Yorumlardan Dolayı Cezai Sorumluluk

Sübjektif sorumluluk ve kusur ilkesinin esas olduğu ceza hukukumuzda, üçüncü bir kişinin yorumundan siteyi işletenlerin sorumlu tutulabilmesi için evvela ilgililerin, bu yorumdan haberdar olmaları gerekir. Haberdar oldukları ortaya konduktan sonra ise sorumluluklarının türü belirlenecektir. Şayet ortada bir yükümlülüğün kasten ihmalinden doğacak garantörsel bir ihmali suç yoksa, hukuka aykırı yorumları ‘haberdar olduğu halde yayınlamaya devam etmek-kaldırmamak’ şeklindeki bir fiil ancak suça iştirak çerçevesinde değerlendirilebilir.

Bir suça iştirakten bahsedebilmek için suçun ‘işlenmeye devam ediyor olması’ gerekir. İnternetteki yorumlar erişime açık biçimde yayınlandığı sürece, burada kesintisiz bir suçun söz konusu olduğunu ve suçun işlenmeye devam ettiğini söylemek mümkündür. Dolayısıyla işlenmeye devam edilen bir suça da site sorumlularının iştirak etmesi mümkün olmaktadır.[4]

Burada site sorumlularının ‘kaldırmama’ fiili ihmali bir fiildir. Fakat yorum yoluyla işlenen hakaret ve sair suç, icrai bir fiille işlenmektedir. Dolayısıyla bu noktada ‘ihmali bir fiille icrai suça müşterek fail olunur mu?’ tartışması gündeme gelmektedir. Kanaatimce bu mümkündür ve site sorumlularının fiilleri suçun işlenmesi ve yorumun yayını bakımından olmazsa olmaz nitelikle olduğu için müşterek fail olarak suçtan sorumlu tutulmaları gerekir. Şayet icrai bir suça ihmali hareketle müşterek fail olunamayacağı söylenecekse, bu noktada da site sorumlularının yardım eden sıfatıyla ilgili suçtan sorumlu olacağını belirtmek gerekir.

-----------

[1] HGK 2013/11-1138 E. 2014/16 K.

[2] AİHM, Delfi AS v. Estonya, Başvuru No. 64569/09

[3] ‘‘Zira zararı doğuran saldırı eyleminin gerçekleşmesi elverişli ortamı hazırlayan-kullanıma sunan site sahibidir. Ayrıca bu tür durumlarda site sahibinin sorumluluğunun türü kusursuz sorumluluktur.’’ 4. HD 2013/18163 E. 2014/12640 K.

[4] ‘‘Örneğin bir kişinin Twitter’da hakaret içeren bir yazı paylaşmasının ardından, ilgili yazıyı kaldırmadığı ihtimalde, mağdurun onur ve saygınlığına yönelik ihlal devam etmektedir. Paylaşılan tweet'i kaldırma iktidarı bulunan kişinin ilgili paylaşımı silmemesi halinde temadi devam etmektedir.’’ Aras Türay, Irmak Erdoğan, Gıyapta Hakaret Suçunda İhtilatın Hukuksal Niteliği, D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Durmuş TEZCAN’a Armağan, C.21, Özel S., 2019, s. 1325-1374, s. 1336