Ceza muhakemesinde tutuklama tedbirinin; son çare özelliği taşıdığı, şüphelinin veya sanığın kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına kısıtlama getirdiği, ancak bunun için Anayasa m.19’da, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi m.5 ile CMK m.100’de ve m.101’de öngörülen şartların gerçekleşmesinin zorunlu olduğu, fakat uygulamada bu şartların gerçekleşip gerçekleşmediğinin her bir şüpheli veya sanık bakımından yeterince değerlendirilmediği, bu nedenle de yasal şartlar oluşmadan uygulandığı sıkça görülmekle;
1- “Tutukluğun incelenmesi” başlığını taşıyan CMK m.108’in gereği gibi uygulanması, bu maddenin 1. fıkrasında yazan veya bağlacının, Anayasa Mahkemesi’nin hak ihlali kararlarının gözardı edilmesi suretiyle aleyhe değerlendirilmesinden, şüpheliye meramını anlatma imkanı ve müdafiine de CMK m.149/3 gereğince ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı tanınmadan tutukluluğun devamına karar verilmesi hatalı olduğundan, bundan vazgeçilmesi,
2- “Ara verme” başlığını taşıyan CMK m.190/1’de; “Duruşmaya ara verilmeksizin devam edilerek hüküm verilir. Ancak, zorunlu hallerde davanın makul sürede sonuçlandırılması olanaklı kılacak surette duruşmaya ara verilebilir.” hükmüne yer verildiğinden, her bir duruşmaya ara verilmek suretiyle yeni celse/oturum açılmasına karar verilmesi sırasında tutuklu sanıkların durumlarının, yani tutukluluklarının devam edip etmeyeceğinin incelenmesi gerekir. Kaldı ki CMK m.108/3’e göre; “Hakim veya mahkeme, tutukevinde bulunan sanığın tutukluluk halinin devam edip etmeyeceğine her oturumda veya koşullar gerektirdiğinde oturumlar arasında ya da birinci fıkrada öngörülen süre içinde de re’sen karar verir”. Buna göre; haftanın her günü devam eden, yani devam edilmek üzere ertesi güne bırakılan duruşmada, kapatılan ve açılan her gün yeni celse sayılması veya en azından haftanın son celse gününde sanıkların tutukluluk durumlarının incelenmesi,
Gerekir.
(Bu makale, sayın Prof. Dr. Ersan ŞEN tarafından www.hukukihaber.net sitesinde yayınlanması için kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması şahsi haklara ve fikri haklara aykırılık teşkil eder.)
